ICILS

over computer- en informatievaardigheden en computationeel denken bij leerlingen

ICILSinfographic

ICILS is een internationaal onderzoek

De International Computer and Information Literacy Study (ICILS) is een internationaal vergelijkend onderzoek naar digitale competenties in het secundair onderwijs. Elke vijf jaar brengt de studie de computer- en informatiegeletterdheid bij leerlingen in het tweede leerjaar van het secundair onderwijs in kaart. Sinds 2018 bevat ICILS een bijkomende module die de leerlingprestaties in computationeel denken meet. Deelname aan ICILS biedt inzicht in de vaardigheden van de Vlaamse leerlingen en hoe die zich verhouden ten opzichte van leerlingen in andere deelnemende landen.

De leerlingprestaties in computer- en informatiegeletterdheid en computationeel denken worden gemeten aan de hand van digitale toetsen. Daarnaast verzamelt de studie ook achtergrondinformatie omtrent de thuis- en schoolomgeving aan de hand van vragenlijsten voor de leerling, de leerkracht, de directie en de ICT-coördinator van de school. Zo kunnen alle resultaten steeds in de juiste context geïnterpreteerd worden.

ICILS wordt internationaal gecoördineerd door de International Association for the Evaluation of Educational Achievement (IEA), die naast ICILS nog andere grootschalige studies organiseert zoals het PIRLS-onderzoek naar leesvaardigheid en het TIMSS-onderzoek naar wiskunde en wetenschappen, beide in het lager onderwijs. ICILS vond voor het eerst plaats in 2013 met als doel na te gaan in welke mate leerlingen voorbereid zijn op studeren, werken en leven in een digitale wereld. Omwille van het wereldwijd toenemende belang van digitale competenties, is het aantal deelnemende landen over de edities heen gestegen tot meer dan 30 landen.

Vlaanderen neemt deel aan ICILS 2023

In 2023 neemt Vlaanderen voor het eerst deel aan ICILS. Dit is niet verwonderlijk gezien de toenemende aandacht voor ICT in het Vlaamse onderwijs. Met het ICT-plan Digisprong zet de Vlaamse regering sterk in op een kwaliteitsvolle digitalisering van het onderwijs om digitale competenties bij leerlingen te bereiken alsook om onderwijsprocessen te ondersteunen. Digitale competenties, inclusief computationeel denken, maken daarnaast een belangrijk deel uit van de nieuwe eindtermen. De resultaten van ICILS zullen een indicator zijn van de mate waarin leerlingen bepaalde aspecten van de de nieuwe ICT-eindtermen van de eerste graad beheersen.

Elke cyclus van ICILS bestaat uit een voorstudie en een hoofdstudie. Tijdens de voorstudie worden de onderzoeksinstrumenten bij een beperkt aantal scholen uitgetest en zo nodig nadien bijgesteld. In Vlaanderen vindt dit plaats na de paasvakantie in het schooljaar 2021-2022. Een jaar later, na de paasvakantie van het schooljaar 2022-2023, wordt de hoofdstudie uitgevoerd in meer dan 150 scholen. De resultaten die voortkomen uit de hoofdstudie worden verder geïnterpreteerd en gerapporteerd in een internationaal en nationaal rapport.

ICILS voor scholen

Scholen worden op basis van een toevallige steekproef geselecteerd door de IEA. Men houdt hierbij rekening met diverse schoolkenmerken om zo een representatieve steekproef te verkrijgen. Zo zijn alle scholen vertegenwoordigd in de studie. De IEA gebruikt hiervoor gegevens die aangeleverd zijn door het Departement Onderwijs en Vorming. Geselecteerde scholen worden gecontacteerd en opgeroepen tot deelname. Het is met andere woorden niet mogelijk om je als school zelf kandidaat te stellen. Deelname na een oproep is van cruciaal belang in functie van de representativiteit van steekproef en bijgevolg het trekken van correcte conclusies. De resultaten van ICILS 2023 vormen immers een belangrijke bron van informatie voor gerichte acties vanuit het beleid.

Scholen die deelnemen aan de hoofdstudie krijgen na afloop van het project een schoolfeedbackrapport. Met dit rapport verwerven ze inzicht in de eigen leerlingprestaties en hoe die zich verhouden tot leerlingprestaties van vergelijkbare scholen in Vlaanderen. Dit rapport ondersteunt scholen in het gebruik van data in functie van het ondernemen van verbeteracties op schoolniveau.

Onderzoeksteam

prof. dr. Koen Aesaert
(KU Leuven)

Promotor-coördinator

Het project staat onder supervisie van Prof. Dr. Koen Aesaert. Vanuit zijn ervaring met grootschalige onderwijskundige onderzoeksprojecten ondersteunt hij het opzet, de analyses en de rapportage van het onderzoek. Als promotor-coördinator draagt hij de eindverantwoordelijkheid van het project.

dr. Charlotte Struyve
(KU Leuven)

Onderzoekscoördinator

Charlotte Struyve promoveerde in 2017 tot doctor in de pedagogische wetenschappen. Binnen ICILS vervult ze de rol van onderzoekscoördinator. Ze coördineert de Vlaamse implementatie van ICILS 2023 en staat hierbij in nauw contact met de IEA (International Association for the Evaluation of Educational Achievement) die het onderzoek internationaal aanstuurt.

Sara Monteyne
(KU Leuven)

Doctoraatsonderzoeker

Sara Monteyne behaalde in juli 2021 haar master in de pedagogische wetenschappen aan de KU Leuven. Sindsdien is ze binnen ICILS 2023 aan de slag als doctoraatsonderzoeker. Ze ondersteunt de Vlaamse implementatie van ICILS en werkt tevens haar eigen doctoraat binnen het project uit. Haar onderzoeksinteresse gaat uit naar de rol van de leerkracht en de klaspraktijk in de ontwikkeling van digitale competenties bij leerlingen in het secundair onderwijs.

dr. Amélie Rogiers
(UGent)

Wetenschappelijk medewerker

Amélie Rogiers is eveneens betrokken bij het kwalitatief luik van het ICILS-project. Met een proefschrift rond strategiegebruik en informatieverwerkingsvaardigheden bij leerlingen in de eerste graad van het secundair onderwijs promoveerde ze in 2019 tot doctor in de pedagogische wetenschappen. Ze neemt haar expertise in grootschalig kwantitatief en kwalitatief onderwijsonderzoek mee in dit onderzoeksproject.

_____________________________________________________________

dr. Carolien Frijns
(UGent)

Wetenschappelijk medewerker

Carolien Frijns behaalde in 2017 haar doctoraat in de taalkunde aan de KU Leuven. Ze heeft als onderzoeker heel wat ervaring met kwantitatief en kwalitatief taal- en onderwijsonderzoek. Binnen ICILS is ze betrokken bij het kwalitatief luik van het project waarbij interviews en observaties worden afgenomen in scholen.

Liesel Cornelis
(UGent)

Wetenschappelijk medewerker

Liesel Cornelis behaalde in 2022 haar master in de pedagogische wetenschappen aan de universiteit van Gent. Binnen ICILS is ze betrokken als wetenschappelijk medewerker bij het kwalitatieve luik van het project. Meer specifiek gaat haar onderzoeksinteresse uit naar het in kaart brengen van effectieve praktijken met betrekking tot informatiegeletterdheid en digitale vaardigheden in het secundair onderwijs.

Catharina Custers
(KU Leuven)

Datamanager en IT-coördinator

Catharina staat in voor het technisch beheer van de data en treedt op als IT-verantwoordelijke  voor de technische en organisatorische aspecten van de dataverzameling in scholen.
Omwille van haar jarenlange ervaringen met gelijkaardige projecten (SiBO, LiSO en PIRLS) heeft ze hierrond veel expertise uitgebouwd.

Nele Ribbens
(KU Leuven)

Medewerker organisatie en administratie

Als voormalig medewerker van het Steunpunt Toetsontwikkeling en Peilingen is Nele Ribbens de geknipte persoon om het ICILS onderzoekstream  organisatorisch en administratief te ondersteunen bij  de dataverzameling in scholen, het beheren van de data en als aanspreekpunt voor directies, leerkrachten, ouders, toetsbegeleiders en  jobstudenten.

Het onderzoeksteam wordt ondersteund door academici die, elk vanuit hun inhoudelijke en methodologische expertise, als medepromotor van het project optreden: prof. dr. Fien Depaepe (KU Leuven), prof. dr. Katie Goeman (KU Leuven), prof. dr. Jan Elen (KU Leuven) en prof. dr. Johan van Braak (UGent).

Privacy

Het ICILS-team hecht veel belang aan de privacybescherming van alle betrokkenen aan het onderzoek. De gegevens worden vertrouwelijk en conform de GDPR-wetgeving behandeld. Informatie zal nooit vrijgegeven worden aan derden op een wijze waarbij een school en de betrokken actoren in die school geïdentificeerd kunnen worden. Elke betrokkene heeft daarnaast, in de mate van het mogelijke, het recht om zijn of haar gegevens op te vragen en zo nodig te corrigeren of te schrappen.

Raadpleeg de verklaring gegevensbescherming ICILS 2023 voor ICT-coördinatoren, leerkrachten , schoolleiders en voor leerlingen.